Hoài Sơn Khô

Hoài sơn khô là một vị thuốc rất quý, được sử dụng nhiều trong những thang thuốc bổ lưu truyền hàng ngàn năm.

Hoài sơn hay còn được gọi với những tên khác là chính hoài, sơn dược, củ mài, củ khoai mài, củ lỗ, là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng được người dân sử dụng từ hàng trăm năm đến bây giờ. Bên cạnh đó, hoài sơn còn là một vị thuốc, sử dụng nhiều trong các bài thuốc Đông Y, đặc biệt là các bài thuốc bổ tỳ vị chữa tiêu hóa kém.

Dược liệu củ hoài sơn khô

Đặc điểm sinh học của củ hoài sơn

Hoài sơn là một loại cây dây leo quấn, thân nhẵn có màu đỏ hồng, rễ củ. Rễ của cây ăn sâu vào lòng đất rồi sẽ phình to ra, vỏ màu nâu xám, ruột mềm có màu trắng. Lá mọc so le, hình tim hoặc mũi tên, chóp nhọn gân guốc. Cụm hoa đơn tính, quả nang sẽ có 3 cánh, hạt có cánh mào, nở vào tháng 7-8, cho quả vào tháng 9-11.

Hoài Sơn ngoài là vị thuốc còn có thể chế biến món ăn

Mùa thu hoạch hoài sơn tốt nhất từ tháng 10-11 đến tháng 3-4 năm sau. Củ thường được dùng làm thuốc hoặc chế biến món ăn.

Thành phần dược tính của hoài sơn khô

Củ hoài sơn có chứa:

• Protid 6.75%
• Glucide 63.25%
• Chất nhầy 2 – 2.8%
• Lipid 0.45%
• Choline, allantoin, dioscin, sapotoxin, dopamine, d-abscinin,…

Cách chế biến dược liệu Hoài sơn khô

Theo kinh nghiệm của các thầy thuốc Đông y, chế biến củ mài thành vị thuốc hoài sơn cần phải trải qua một quá trình chế biến thuốc công phu. Sau khi đào hoài sơn về phải chế biến ngay trong vòng 3 ngày nếu không sẽ hỏng. Việc chế biến gồm có 3 giai đoạn:

Sấy diêm sinh lần thứ nhất:

• Sau khi gọt vỏ đem xông diêm sinh.
• Trong lò sấy xếp hoài sơn thành hình cũi lợn để cho các củ đều hưởng được hơi diêm sinh.
• Sau khi sấy 2 ngày 2 đêm, cần ủ lại một đêm, rồi phơi nắng nhỏ hoặc sấy nhẹ cho khô. Đem ngâm nước lã 2 ngày 2 đêm rồi rửa sạch và phơi nắng cho khô.

Sấy diêm sinh lần thứ hai:

• Lại xếp hoài sơn vào lò như lần trước rồi đốt diêm sinh trong 1 ngày 1 đêm (100kg củ mài phải dùng 1kg diêm sinh).
• Khi nào hoài sơn mềm như chuối là được. Nếu chưa mềm cần sấy diêm sinh lại.
• Sấy xong ủ trong vại, đậy vại bằng bao tải có nhúng nước. Đợi một ngày 1 đêm, đem ra sửa chữa củ mài cho đều đặn rồi đặt lên ván mà lăn.
• Lăn đến khi hai đầu củ mài lõm vào.
• Đem phơi nắng nhỏ hoặc sấy nhẹ cho hơi khô, sửa lại lần nữa cho miếng củ mài thật đẹp rồi lại lăn lần nữa cho nhẵn bóng và phơi thật khô.
• Nhúng nhanh vào nước lấy ra dùng giấy ráp đánh cho bóng.

Sấy diêm sinh lần thứ ba:

• Cứ 100kg hoài sơn lần này chỉ dùng 200g diêm sinh. Sấy trong 1 ngày 1 đêm.
• Khi đóng gói cần phải phân loại ra nhiều hạng. Hạng nhất: 4 khúc hoài sơn nặng 0,500kg. Hạng hai phải 6 khúc. Hạng ba tám khúc, hạng bốn 10 khúc, hạng năm 12 khúc và hạng sáu 14 khúc nặng nửa kilôgam.

Tác dụng của Hoài sơn khô – củ mài khô

Hoài sơn dược liệu thường mọc hoang ở các vùng rừng miền núi phía Bắc. Nhân dân thường sẽ đào củ mài về cạo sạch vỏ, luộc, xào hoặc nấu canh ăn. Ngày nay, do nhu cầu dược liệu nên cây được trồng nhiều ở đồng bằng để làm thuốc.

Hoài sơn dược liệu thuộc họ dây leo quấn, thân nhẵn, hơi có góc cạnh, màu đỏ hồng, thường mang những củ nhỏ ở nách lá (dái mài). Rễ củ đơn độc hoặc từng đôi, ăn sâu vào đất đến hàng mét, hơi phình ở phía gốc, vỏ ngoài có màu nâu xám và thịt mềm màu trắng. Lá mọc so le hay mọc đối, hình tim, cụm hoa đơn tính gồm các bông khúc khuỷu và màu vàng. Để làm thuốc, bà con đào củ vào mùa hè, thu khi cây đã lụi, mang về rửa sạch, rồi gọt vỏ phơi sấy cho đến khô.

Trong đông y hoài sơn khô có tác dụng trong điều trị một số bệnh lý khác nhau

Tác dụng của hoài sơn khô theo Đông Y

Hoài sơn khô trị bệnh gì? Theo Y Học Cổ Truyền, hoài sơn vị ngọt, tính bình, tác dụng củ hoài sơn là bổ tỳ vị, ích tâm phế và bổ thận.

Chủ trị: Thường được dùng làm thuốc bổ ngũ tạng, mạnh gân xương, chữa suy nhược cơ thể, bệnh đường ruột, tiêu chảy, lỵ, tiêu khát, thận suy, mỏi lưng, chóng mặt, hoa mắt, ra mồ hôi trộm, Bồi bổ sức khỏe, viêm ruột mãn tính, ăn uống kém, hen do phế hư, tiêu chảy lâu ngày, bạch đới, di tinh, di niệu, tiểu đường….

Hoài sơn khô được sử dụng rộng rãi như một loại thuốc thảo dược hoặc thực phẩm có lợi ích cho sức khỏe tiềm năng. Các thành phần chính của Hoài sơn được biết đến là saponin, sapogenin, tinh bột, dẫn xuất purine và chất nhầy. Chiết xuất Hoài sơn với liều 900 mg trên một ngày kiểm soát hiệu quả lượng đường trong máu.

Tác dụng của hoài sơn theo nghiên cứu dược lý hiện đại: Chưa được nghiên cứu nhiều.

Một số tác dụng dược lý khác của củ hoài sơn khô

Tác dụng của hoài sơn dược liệu đối với bệnh lý thần kinh ngoại biên

Bệnh thần kinh đái tháo đường là tình trạng phổ biến nhất liên quan tới bệnh thần kinh ngoại biên. Đây là dạng tổn thương thần kinh phổ biến nhất.

Nguyên nhân là do bệnh hoặc chấn thương dây thần kinh hoặc do tác dụng phụ của bệnh hệ thống. Tác dụng bảo vệ của chiết xuất sơn dược chống lại bệnh thần kinh đái tháo đường. Được thể hiện bằng cách kích hoạt yếu tố tăng trưởng thần kinh (NGF).

Yếu tố tăng trưởng thần kinh lại rất cần thiết cho sự phát triển và duy trì kiểu hình của các tế bào thần kinh trong hệ thần kinh ngoại biên. Điều trị liệt mặt kết hợp châm cứu và chiết xuất hoài sơn có hiệu quả sau 10 – 15 ngày.

Đối với tình trạng mất xương sau mãn kinh

Estrogen, bisphosphonates, hormone tuyến cận giáp (PTH) sử dụng để ngăn ngừa tình trạng mất xương sau mãn kinh. Nhưng nhiều bằng chứng cho thấy việc điều trị lâu dài với những thuốc này có khả năng gây ra phản ứng bất lợi.

Như vậy làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng và nội mạc tử cung, rối loạn hệ thống thần kinh và huyết khối tĩnh mạch.

Hoài sơn dược liệu đã được dùng để hỗ trợ các triệu chứng về xương trong một thời gian dài ở Trung Quốc. Dịch chiết hoài sơn có thể ức chế loãng xương do mất buồng trứng. Cơ chế cho tác dụng chống loãng xương này nằm ở tác dụng ức chế đồng bộ đối với cả quá trình tạo xương và tái hấp thu xương.

Nguồn bổ sung estrogen

Hoài sơn khô với hoạt chất là adenosine và arbutin, có tác dụng giống estrogen. Cơ chế đóng vai trò trong các hiệu ứng giống như estrogen.

Chủ yếu được điều hòa bởi các thụ thể estrogen ERα, ERβ và GPR30. Adenosine chủ yếu được trung gian bởi các thụ thể estrogen ER α và Erβ. Arbutin chủ yếu được trung gian bởi các thụ thể estrogen ERβ và GPR30.

Công dụng của hoài sơn khô trong đái tháo đường

Hoài sơn khô dược liệu có thể thúc đẩy giải phóng GLP-1 và cải thiện chức năng của các tế bào β duy trì mức insulin. Ngoài ra, Sơn dược còn có khả năng giảm glucose bằng cách tăng tổng hợp glycogen ở gan.

Hơn nữa, Tiến sĩ Shi Jinmo, một bác sĩ hiện đại nổi tiếng, đã đề xuất cặp thuốc hạ đường huyết nổi tiếng là Hoài sơn và Hoàng kỳ.

Điều hòa miễn dịch

Hoạt động điều hòa miễn dịch của glycoprotein (DOT) cũng là một trong những tác dụng dược lý đáng kể. DOT có thể cải thiện khả năng miễn dịch tế bào, miễn dịch dịch thể và hệ thống thực bào.

DOT làm tăng sản xuất TNF-a, interleukin-6, nitric oxide và tăng cường chức năng đại thực bào. Hơn nữa, DOT kích thích tăng các chất xúc tác biểu hiện protein P65 trong đại thực bào phúc mạc.

Kết hợp lại với nhau, cho thấy DOT được sử dụng như một chất kích thích miễn dịch. Thực hiện hoạt động điều hòa miễn dịch của nó thông qua các kinase protein. Các kinase protein được hoạt hóa bằng mitogen và đường dẫn tín hiệu NF-B.

Tác dụng củ hoài sơn được đánh giá cao trong điều trị bệnh lý thần kinh ngoại biên

Cách dùng, liều lượng dùng hoài sơn khô

Liều lượng dùng hoài sơn khô

Hoài sơn – Sơn dược được dùng ở dạng thuốc sắc và bột là chủ yếu. Liều dùng thông thường khoảng: 10 – 20g/ ngày. Nếu dùng thay nước trà thì có thể dùng đến 200 – 300g/ ngày.

Bài thuốc và món ăn từ hoài sơn vị thuốc

Bài thuốc trị chứng tiêu chảy kéo dài do tỳ hư

Bài thuốc 1

• Dùng bạch truật, đảng sâm, chích cam thảo, sơn dược và bạch linh mỗi vị 80g, trần bì 30g, sa nhân, liên nhục, ý dĩ nhân và cát cánh mỗi vị 40g, sao biển đậu 60g.
• Đem các vị tán thành bột mịn, trộn đều, mỗi lần dùng 8 – 12g uống với nước sôi để nguội. Nếu dùng cho trẻ em nên gia giảm liều lượng.

Bài thuốc 2

• Ý dĩ nhân 10g, sơn dược 15g và 1 gan gà (cắt nhỏ).
• Đem các dược liệu tán thành bột mịn, sau đó trộn với gan gà, thêm ít giấm và đem hấp cơm.
• Chia thành 2 lần ăn (sáng – tối).

Bài thuốc 3

• Gạo tẻ từ 50 đến 100g và hoài sơn 40 đến 80g. Đem gạo tẻ sao hơi vàng, rồi cho dược liệu vào sắc uống.

Bài thuốc 4

• Sa nhân, trần bì mỗi vị 20g, hoài sơn, ý dĩ nhân và bạch biển đậu đều sao mỗi vị 200g, liên nhục (bỏ tim) và cốc nha mỗi vị 100g, nhục đậu khấu 30g.
• Đem sa nhân, trần bì và nhục đậu khấu sắc lấy nước, các vị còn lại tán bột mịn và hòa với nước sắc uống cùng với ít mật.

Bài thuốc trị chứng viêm phế quản mãn tính

Bài thuốc 1

• Thổ bối mẫu, chích cam thảo và bắc hạnh nhân mỗi vị 10g, bách hợp, mạch môn và phục linh mỗi vị 12g, đảng sâm và sơn dược mỗi vị 16g.
• Đem các vị sắc lấy nước để uống.

Bài thuốc 2

• Sơn dược sống 100 – 200g, sau đó sắc lấy nước uống thay trà.

Bài thuốc trị chứng bạch đới ở nữ giới và di tinh ở nam giới

• Chuẩn bị: Cam thảo 4g, ngũ vị tử và viễn chí mỗi thứ 6g, đảng sâm, hoài sơn, kim anh, táo nhân, bạch truật, khiếm thực và phục linh mỗi vị 12g.
• Thực hiện: Đem sắc uống, mỗi ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc trị chứng tiểu đường

Bài thuốc 1

• Thiên hoa phấn 12g, hoài sơn 20g, hoàng kỳ 16g, ngũ vị tử 6g, kê nội kim 8g.
• Đem các vị sắc lấy nước uống.

Bài thuốc 2

• Tri mẫu, cát căn, hoàng kỳ và hoa phấn mỗi vị 12g, ngũ vị tử 6g, kê nội kim 8g, sơn dược 24g.
• Đem sắc uống ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc 3

• Thiên hoa phấn, phúc bồn tử và mạch môn mỗi vị 12g, hoài sơn 30g.
• Đem các vị sắc lấy nước uống.

Canh hoài sơn sườn lợn giúp bồi bổ sức khỏe và bổ tỳ kiện vị

• Chuẩn bị: Sườn lợn 300g, hoài sơn 300g, gừng, hành và gia vị.
• Thực hiện: Đem hoài sơn rửa sạch, gọt vỏ và cho vào nồi, thêm sườn lợn và gia vị vào hầm trong 20 phút. Dùng canh ăn khi nóng, ăn thường xuyên để cải thiện chức năng tỳ vị.

Rượu hoài sơn giúp cường tinh, hồi xuân, giảm đau và định thần kinh

• Chuẩn bị: Rượu trắng 3 lít, đường 500g và sơn dược 400g.
• Thực hiện: Ngâm ở nơi thoáng mát trong vòng 1 tháng. Mỗi lần dùng 1 ly nhỏ trước khi ăn cơm, ngày dùng 2 lần (sáng – chiều).

Cháo hoài sơn trị tiêu hóa kém, ra mồ hôi trộm, ích khí và dưỡng tâm

• Chuẩn bị: Bột mì 100g, hoài sơn tươi 100g, hành, đường và gừng.
• Thực hiện: Đem hoài sơn rửa sạch, gọt vỏ và mài vụn. Sau đó cho tất cả nguyên liệu vào nồi, thêm nước và nấu chín thành cháo, ăn khi bụng đói.

Bài thuốc hỗ trợ điều trị chứng tăng cholesterol máu

• Chuẩn bị: Đơn bì, trạch tả và phục linh mỗi vị 8g, sơn thù và hoài sơn mỗi vị 10g, thục địa 20g.
• Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

Bài thuốc giúp tư bổ can thận

• Chuẩn bị: Đơn bì 8 – 12g, phục linh 8 – 12g, thục địa 20 – 32g, hoài sơn 10 – 16g, trạch tả 8 – 12g và sơn thù 10 – 16g.
• Thực hiện: Cho các vị tán thành bột mịn, sau đó luyện với mật làm thành hoàn. Mỗi lần dùng 8 – 12g uống với nước sôi để nguội thêm 1 ít muối, ngày dùng từ 2 – 3 lần. Hoặc có thể dùng sắc uống hằng ngày.

Bài thuốc trị chứng tiểu đêm nhiều lần

• Chuẩn bị: Ích trí nhân, ô dược và hoài sơn (chưng rượu) bằng lượng nhau.
• Thực hiện: Tán thành bột mịn, sau đó làm thành hoàn. Mỗi lần dùng 8 – 12g, ngày dùng từ 2 – 3 lần.

Bài thuốc trị chứng tiêu chảy do tỳ hư

• Chuẩn bị: Ô mai, trần bì, mộc hương, tiểu hồi và can khương mỗi vị 6g, hoài sơn, ích trí nhân và kha tử nhục mỗi vị 12g.
• Thực hiện: Đem các vị tán thành bột làm hoàn, mỗi lần dùng từ 4 – 8g, ngày dùng 2 lần.

Bài thuốc trị huyết áp cao gây mờ mắt do can thận ân huyết kém

• Chuẩn bị: Kỷ tử, sơn thù, trạch tả, bạch linh, cúc hoa và đơn bì mỗi vị 12g, hoài sơn 16g và thục địa 20g.
• Thực hiện: Đem thục địa sắc lấy nước, sau đó vớt bã đem sấy khô và tán mịn cùng với các vị thuốc khác. Sau đó trộn với nước sắc làm thành hoàn. Mỗi lần dùng 6 – 12g, ngày dùng 2 lần.

Như vậy, với vị ngọt và tính bình của hoài sơn dược liệu là bài thuốc hiệu quả trong điều trị các bệnh như: Đái tháo đường, tiêu chảy, thận hư, hoa mắt, chóng mặt,… Tuy nhiên, tự ý sử dụng hoài sơn có thể làm bệnh trầm trọng hơn. Vì thế, điều chỉnh liều lượng sử dụng phù hợp với mỗi người phải cần phải có hướng dẫn và theo dõi của thầy thuốc.

Mua Hoài Sơn ở đâu, bao nhiêu 1kg?

Hoài sơn khô cực kỳ hữu dụng bạn đang có nhu cầu sử dụng hoặc người thân, bạn bè bạn có nhu cầu sử dụng vị thuốc làm từ loài cây này, để giúp Nông Sản Trần Gia Khang chúng tôi có thêm nghị lực để đưa những bài viết bổ ích hơn nữa đến với quý bạn đọc, quý khách hàng hãy đến và ủng hộ chúng tôi bạn nhé!

Giá bán hoài sơn khô tại Nông Sản Trần Gia Khang là 180.000đ/kg.

Để mua hoài sơn khô, hãy liên hệ ngay với chúng tôi. Sản phẩm chúng tôi cung cấp luôn được đảm bảo chất lượng và uy tín. Ngoài ra, Nông Sản Trần Gia Khang cung cấp rất nhiều loại thảo mộc dược liệu khác. Tham khảo thêm tại trangiakhang.com